آشنایی با انواع پارچه بخش اول

آشنایی با انواع پارچه بخش اول

آشنایی با انواع پارچه بخش اول

پارچه لایه‌ای انعطاف پذیر است که از شبکه‌ای از نخ‌ها یا الیاف طبیعی یا مصنوعی تشکیل شده‌ است ؛ که نوع نخ‌ها یا الیاف و ساختار و نحوه قرارگیری آن‌ها در کنار یکدیگر ساختمان پارچه و خصوصیات فیزیکی آن را بوجود می‌آورد . در این مقاله به آشنایی انواع پارچه های موجود می پردازیم

سه شنبه 22 آبان 1397
479

پارچه چیست ؟

پارچه لایه‌ای نرمش‌پذیر است که از شبکه‌ای از نخ‌ها یا الیاف طبیعی یا مصنوعی تشکیل شده‌است؛ که نوع نخ‌ها یا الیاف و ساختار و نحوه قرارگیری آن‌ها در کنار یکدیگر ساختمان پارچه و خصوصیات فیزیکی آن را بوجود می‌آورد .  پارچه را از روش‌های بافت تاری-پودی، بافت حلقوی (کش‌بافی یا قلاب بافی)، روشهای بی بافت، گره زدن تولید می‌شود. پارچه‌ها از نظر مواد بکار رفته انواع گوناگون دارند از جمله پنبه‌ای (نخی)، پشمی، ابریشمی. غیره. به بخشی از بازار که پارچه‌فروشی‌ها در آن قرار دارند بازار بزازها گفته می‌شود . برای نخستین بار پارچه پنبه‌ای در حدود ۱٬۹۰۰ پیش از میلاد توسط تمدن دره سند در آسیای جنوبی بافته شد.

انواع پارچه

پارچه نخی

پارچه نخی ( پنبه ای ) : لباسهای پنبه‌ای در ایران نخی نام دارند. نخ پنبه‌ای از طریق بافندگی، به پارچه یا بافته های پنبه ای تبدیل می شود. از میان الیافی که جهت بافتن پارچه به کار می رود ، عمده ترین و مهم ترین آنها در دنیا پنبه(Cotton) است. الیاف پنبه دارای پیچ و تاب هایی طبیعی است که کار نخ ریسی را آسان تر می سازد و ضمناً هیچگونه اقدامات اولیه ای لازم ندارد و به خوبی شسته می شود و محکم و بادوام هم می باشد .

بیش از سه هزار سال است که انسان پنبه را می شناخته و از آن استفاده می نموده است . مردم چین قرن ها پیش از آن که اروپائیان درباره آن اطلاعی داشته باشند آن را می شناختند و برای اولین بار که اروپائیان آن را شناختند ، با پشم مقایسه اش نمودند و تا مدت های درازی ،   آن را پشم پنبه می نامیدند . در گذشته های دور پنبه خیلی گران قیمت بود و فقط پولداران توانایی خرید آن را داشتند و وقتی کریستف کلمب می خواست به هندوستان برود ، یکی از گنج هایی را که آرزوی بدست آوردنش را داشت ، پنبه بود . پنبه بر روی بوته گیاهی می روید که ارتفاع آن به 3تا4 پا می رسد .

مشخصات پارچه نخی ( پنبه ای ) :

 الیاف پنبه ای ‌هادی حرارت هستند و حرارت بدن را به بیرون منتقل می‌کنند در نتیجه خنک هستند .
به راحتی لکه گیری و شسته می‌شوند .
در برابر ساییدگی مقاوم هستند .
پس از استفاده اگر خوب خشک نشود، بوی عرق بدن در آن باقی می‌ماند .
در ایران به لباسهای پنبه ای نخی می‌گویند .

پارچه پلی استر: پلی استر کاملاً مصنوعی است. برای تولید این فرآورده از ترکیب دی متیل ترفتالات و منو اتیلن گلیکول و یا اسید ترفتالیک (جایگزین ماده اولیه دی متیل ترفتالات) در مجاورت کاتالیست های مناسب، استفاده می شود. پلیمر حاصل از ترکیب این دو ماده اولیه توسط پمپ از صفحات رشته ساز عبور داده می شود که تحت تاثیر هوای سرد به شکل لیف تبدیل می‌شوند.

الياف پلي استر به عنوان الياف مصنوعي وجايگزين پنبه ونخ طبيعي داراي کاربردهاي فراواني است .اين نوع الياف داراي انواع مختلف و متفاوتي است که بر حسب روش توليد و ويژگي مواد اوليه مورد استفاده در فرآيند توليد داراي خواص متنوع وکارکردهاي گوناگوني است.‏

پارچه ویسکوز

پارچه ویسکوز ( ریون ) : الیاف ویسکوز(ریون)  بر خلاف تصور عمومی الیافی هستند که  پایه طبیعی دارند و همچون پنبه و لینن دارای ماهیت گیاهی(سلولزی) هستند.(درتمام گیاهان یک ماده ی شیمیایی وجوددارد به نام سلولز که از نظر شیمیایی به شکل مایه ی غلیظی است که آن رابه شیوه ی خاصی به عمل آورند.)

بطور کلی الیاف به 2 دسته الیاف طبیعی و مصنوعی تقسیم میشوند الیافی چون کتان ،پنبه ،پشم که بطور مستقیم از گیاهان و پشم حیوانات بدست می آیدو الیاف مصنوعی را از موادی چون مغزچوب،پنبه،شیر،زغا ل سنگ ،آب ومواد بسیاری دیگر تهیه می کنند،برخی ازاین الیاف مصنوعی به قدری عالی ساخته می شوند که به ظاهر هیچ فرقی با الیاف طبیعی ندارند درمیان این هااز همه معروفتر گویا ریون است که ازپنبه ، مغزچوب و البته کاغذ به دست می آید .

ریون را به اشکالی گوناگون می توان ساخت یعنی می توان آن رامانند،ابریشم ،پشم ویا کتان به عمل آورد چون ریون ساخته ی دست بشر است و آن رابه هر گونه که بخواهد در  می آورد مثلا" کوتاه  پرزدار ویا بلند وکشیده مانند رشته های ابریشم. ازبه هم تابیدن ریون های  کوتاه پرزدارنخی شبیه الیاف کتان و پشم به دست می آید وپارچه هایی که ازآن بافته می شوند شکل پارچه -های پشمی ونخی هستند ولی برای جامه های کش باف وجوراب از نخ ریون استفاده می شود. نو عی نخ مصنوعی و ضخیم ریون درتهیه ی طناب ،لاستیک اتومبیل وهمراه کائوچوی مصنوعی به کار می رود،به هنگام تابیدن یا به عمل آوردن ریون گاهی الیاف ریون پاره می شود ویا درهم گیر می کند در گذشته این ها رامواد بی مصرف پنداشته همه رادورمی ریختند ولی بعدا" دریافتند که می توان همین الیاف پاره وبه هم گره خورده رابا ماشین های پشم ریسی شانه کرد وآنها رابه صورت نخ ریسید این کشف زمینه ی جدید درصنایع ریون گشود زیرا نخ هایی که بدین گونه بدست می آیند نرم وپرزدار بوده حالت پارچه های پشمی یا پشمی بسیار ظریف (فلانول) راپیدا می کرد، از آن پس دیگر چنین موادی را که قبلا"بی -مصرف می پنداشتند عمدا" به وجود می آورند تاباریسیدن آن ها بتوانند نخ برای تهیه ی پارچه -های بسیار مرغوب فراهم بیاورند.

ﺗﻬﯿﻪ اﻟﯿﺎف وﯾﺴﮑﻮز ﺗﻮﺳﻂ دو ﺷﯿﻤﯿﺪان ﮐﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت دﻗﯿﻘﯽ روي ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺳﻠﻮﻟﺰ ﻣﻮﺟﻮد در ﮔﯿﺎﻫﺎن داﺷﺘﻨﺪ در ﺳﺎل 1891 ﮐﺸﻒ و در ﺳﺎل 1892 ﺑﻪ ﺛﺒﺖ رﺳﯿﺪ. وﻟﯽ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺳﺘﺤﮑﺎم ﮐﻢ اﯾﻦ اﻟﯿﺎف ﻣﺪت ﻫﺎ ﻃﻮل ﮐﺸﯿﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺠﺎري ﺑﻪ ﺑﺎزار ﻋﺮﺿﻪ ﺷﻮد .ﮐﻠﯿﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻃﺒﯿﻌﯽ ﮐﻪ داراي ﺳﻠﻮﻟﺰﮐﺎﻓﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﺮاي ﺗﻬﯿﻪ اﯾﻦ اﻟﯿﺎف ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ. ﻏﺎﻟﺒﺎً از اﻟﻮار درﺧﺘﺎن، ﺗﻔﺎﻟﻪ ﻧﯿﺸﮑﺮ، ﮐﺎه ﺑﺮﻧﺞ و ﮔﻨﺪم اﺳﺘﻔﺎده ﻣ ﯽﺷﻮد و اﯾﻦ ﻣﻮاد ﻃﯽ ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻤﯿﺮ ﺧﺎﺻﯽ ﮐﻪ درﺻﺪ ﻧﺎﺧﺎﻟﺼﯽ آن ﺑﺴﯿﺎر ﮐﻢ اﺳﺖ در ﻣﯽ آﯾﻨﺪ و ﭘﺲ از ﻋﺒﻮر از رﺷﺘﻪ ﺳﺎز و اﺳﺘﺨﺮ اﻧﻌﻘﺎد ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻟﯿﺎف در ﻣﯽ آﯾﻨﺪ.

خواص الیاف ویسکوز : اﺳﺘﺤﮑﺎم اﯾﻦ اﻟﯿﺎف ﺑﺎ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻬﺒﻮد ﯾﺎﻓﺘﻪ و ﺑﺮ ﺧﻼف ﭘﻨﺒﻪ ﺑﺎ ﺟﺬب رﻃﻮﺑﺖ اﺳﺘﺤﮑﺎﻣﺶ ﮐﺎﻫﺶ ﻣ ﯽﯾﺎﺑﺪ و ﻋﻠﺖ آن ﻧﯿﺰ وﺟﻮد ﻣﻨﺎﻃﻖ آﻣﻮرف ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﭘﻨﺒﻪ اﺳﺖ و اﻟﺒﺘﻪ اﯾﻦ ﺧﺎﺻﯿﺖ ﻣﯿﺰان ﺟﺬب رﻃﻮﺑﺖ و رﻧﮕﭙﺬﯾﺮي ﺑﯿﺸﺘﺮي را ﻣﻤﮑﻦ ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ. درﺣﺎﻟﺖ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ویسکوز % 12 ﺟﺬب رﻃﻮﺑﺖ دارد درﺣﺎﻟ ﯽﮐﻪ ﭘﻨﺒﻪ % 8 ﺟﺬب رﻃﻮﺑﺖ دارد. ﺧﺎﺻﯿﺖ ارﺗﺠﺎﻋﯽ وﯾﺴﮑﻮز از ﭘﻨﺒﻪ ﻧﯿﺰ ﮐﻤﺘﺮ اﺳﺖ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﭼﺮوك ﭘﺬﯾﺮي ﺑﺎﻻﯾﯽ دارد. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺻﺎف ﺑﻮدن ﺳﻄﺢ اﻟﯿﺎف وﯾﺴﮑﻮز از ﭘﻨﺒﻪ درﺧﺸﻨﺪه ﺗﺮ اﺳﺖ وﻟﯽ در آب ﺟﻮش اﯾﻦ درﺧﺸﻨﺪﮔﯽ را از دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ. اﻟﯿﺎف وﯾﺴﮑﻮز در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﻮر آﻓﺘﺎب ﺑﻪ ﻣﺪت ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ رﻧﮓ داده و ﺗﺎ 150 درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﯿﮕﺮاد ﺣﺮارت ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣ ﯽﮐﻨﺪ.

ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﭘﻨﺒﻪ اﺳﯿﺪﻫﺎ ، وﯾﺴﮑﻮز را ﺗﺨﺮﯾﺐ ﻣ ﯽﮐﻨﻨﺪ وﻟﯽ ﻣﻘﺎوﻣﺖ وﯾﺴﮑﻮز در ﺑﺮاﺑﺮ ﻗﻠﯿﺎ و ﺳﻮد ﺑﺴﯿﺎر ﺧﻮب اﺳﺖ. از آﻧﺠﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﻟﯿﺎﻓﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ روش ﻫﺎي ﻣﺼﻨﻮﻋﯽ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣ ﯽﺷﻮﻧﺪ ﻓﺮ و ﻣﻮج و ﭼﯿﻦ ﻧﺪارﻧﺪ و اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺎ ﺣﺪودي ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻟﯿﺎف ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ اﻏﻠﺐ اﯾﻦ اﻟﯿﺎف را ﺑﻪ روش ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺸﺎﺑﻪ اﻟﯿﺎف ﻃﺒﯿﻌﯽ ﭼﯿﻦ دار ﻣ ﯽﮐﻨﻨﺪ. وﯾﺴﮑﻮز ﻧﯿﺰ ﺑﻪ روش ﻫﺎي ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﯾﺎ ﻣﮑﺎﻧﯿﮑﯽ ﭼﯿﻦ زده ﻣ ﯽﺷﻮد. ﺑﻪ ﻋﻠﺖ اﺳﺘﺤﮑﺎم ﮐﻢ اﻟﯿﺎف وﯾﺴﮑﻮز اﻏﻠﺐ ﺑﺮاي ﻣﻠﺤﻔﻪ، روﻣﯿﺰي، ﻟﺒﺎس زﻧﺎﻧﻪ، ﭘﯿﺮاﻫﻦ ﻣﺮداﻧﻪ، زﯾﺮ ﭘﻮش و ﻟﺒﺎس ورزﺷﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣ ﯽﺷﻮد.در واﻗﻊ ﮐﻠﯿﻪ اﻟﯿﺎف ﺑﺎزﯾﺎﻓﺘﯽ ﮐﻪ از ﺳﻠﻮﻟﺰ ﺗﻬﯿﻪ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ را رﯾﻮن ﻣﯽ ﻧﺎﻣﻨﺪ و وﯾﺴﮑﻮز ﻫﻤﺎن وﯾﺴﮑﻮز رﯾﻮن اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﺎزار ﻣﻮﺟﻮد ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.

بطورکلی پارچه های تهیه شده از الیاف ریون دارای جذب رطوبت نسبتا بالا(در برخی موارد تا ۵۰% بیشتر از پنبه)، خاصیت تنفس خوب، راحتی بسیار قابل قبول و همینطور رنگپذیری مطلوب می باشد. پایین بودن خاصیت ایجاد الکتریسیته ساکن و مقاومت خوب در برابر گوله گوله شدن از دیگر خواص مطلوب ریون ها به شمار می رود.با وجود تمامی این موارد این روز ها بسیار مشاهده می شود که پارچه ها و لباس های تولید شده از جنس پلی استر با نام ویسکوز از طرف فروشندگان به خریداران معرفی و فروخته می شود و این اطلاعات اشتباه باعث دلخوری و آزرده خاطر شدن مصرف کنندگان می شود.

پارچه لینن

 پارچه لینن : یکی از اولین و قدیمی‌ترین الیاف پارچه در دنیا، لینن است که از گیاهی به نام فلاکس استخراج می‌شود. این گیاه بیشتر در مناطق حوزه دریای مدیترانه و آسیای مرکزی رشد می‌کند و عمر گل آن به نصف روز هم نمی‌رسد. الیاف طبیعی خواصی دارند که آن‌ها را از دیگر پارچه‌ها متمایز می‌کند. لینن نیز از این موضوع مستثنی نیست. الیاف طبیعی لینن رطوبت را سریع‌تر از پارچه‌های دیگر جذب می‌کند و خیلی زود هم خشک می‌شود و همین مورد یکی از اصلی‌ترین دلایلی است که مردم علاقه زیادی به استفاده از آن در فصل‌های گرم سال دارند. این پارچه‌ها معمولاً بدون پرز هستند و گرد و غبار را دفع می‌کنند. یکی از ویژگی‌هایی که لینن را بسیار معروف کرده است، سبک بودن آن است. این ویژگی در کنار راحتی و جذب بالای رطوبت، آن را به بهترین گزینه برای استفاده در فصل‌های گرم سال تبدیل کرده است. الیاف لینن مقاوم‌تر از پنبه هستند. در واقع لینن به مقاوم‌ترین الیاف دنیا مشهور است. حتی از الیاف لینن در کاغذ پول استفاده می‌شود تا مقاومت آن را بیشتر کند. همین امر سبب شده است که طول عمر این پارچه و منسوجات آن بیشتر شود. این الیاف ضد آلرژی هستند، بنابراین کسانی که حساسیت زیادی دارند می‌توانند از منسوجات لینن استفاده کنند. یکی از خواص لینن چروک‌پذیری بالای آن است که آن را تبدیل به پارچه‌ای زنده کرده است. پارچه‌های لینن خالص با تا شدن به راحتی چروک می‌شوند. به همین دلیل در لباس‌های لینن معمولاً درصدی پنبه هم اضافه می‌کنند. البته این چین و چروک‌ها با اتوکشی به راحتی باز می‌شود اما حتی اتو کردن هم می‌تواند باعث چروک شدن پارچه شود. پس توصیه می‌شود لباس‌های لینن خود را آویزان کنید. معمولاً لکه‌ها بر روی پارچه‌های کتان به راحتی با آب و صابون شسته می‌شود اما بهتر است قبل از استفاده از مواد شوینده، لیبل روی لباس را مطالعه فرمایید تا ناخواسته به لباس آسیبی نرسانید.

لینن جزو پارچه‌هایی است که بیشتر برای کارهای اسپورت و راحت استفاده می‌شود. پس اگر به دنبال پوششی اسپورت، مخصوصاً برای فصل گرم هستید، لینن می‌تواند گزینه‌ی خوبی باشد.

لاکرا یا الاستین: اسپندکس، لاکرا یا الاستین یک پارچه‌ی مصنوعی است که به خاصیت کشسانی فوق‌العاده‌اش شناخته می‌شود که از پلاستیک طبیعی محکمتر و بادوام‌تر است. از این پارچه در مواردی استفاده می‌شود که کشسانی، به خصوص برای راحتی مد نظر است. مانند کاربرد آن در لباس‌های ورزشی.

 جیر :  جیر، چرم بسیار نازکی است که از پوست گوسفند و بز و گوزن تولید می‌شود. این چرم در دسته ی دباغیهای آلدئیدی قرار گرفته و چرم تولیدشده با جذب رطوبت زیاد همراه است. این نوع چرم با استفاده از روغن (بطور سنتی نوعی روغن ماهی) که به آسانی جهت تولید آلدئیدهای مورد مصرف در دباغی اکسید میشود و سطح گوشتی را به صورت مخملی در می آورند که بیشتر به عنوان آستر در داخل دیگر محصولات استفاده می گردد.

چرم طبیعی: جنسی است که از دباغی پوست خام جانوران، به‌ویژه گاو به‌دست می‌آید. فرایند دباغی، پوست فسادپذیر را به یک ماده ی طبیعی پایدار، دایمی و انعطاف‌پذیر برای کاربردهای گوناگون تبدیل می‌کند. چرم از دباغی پوست حیوانات مختلف مانند گاو، گوسفند، شترمرغ، کروکودیل، مار و حتی کوسه! تهیه می شود.

چرم مصنوعی یا پی وی سی: چرم مصنوعی PVC «پی وی سی» و PU «پلی اورتان» ترکیبی از یک لایه روکش به نام Skin و یک لایه اسفنج از جنس  PVC یا PU است  که بر روی پارچه پوشش داده می شود.

پارچه کتان: پارچه ی کتان از الیاف گیاه کتان تهیه می‌شود. این پارچه خنک است و قابلیت جدب آب بالایی دارد. کتان از زمان‌های دور برای پارچه بافی استفاده می‌شده است. از پارچه کتان برای تهیه محصولاتی از قبیل دستمال و پیش بند، حوله، رومیزی، ملافه کیف و کفش و لباس استفاده می‌شود.

پارچه ابریشم : پارچه های ابریشمی مستحکم ترین پارچه های دنیا هستند و به علت داشتن پروتئین، ‌هادی حرارت نبوده و آن را در خود نگه می‌دارند. غالبا از پارچه های ابریشمی برای ساخت لوازم منزل و لباس‌های لوکس استفاده می‌شود.

پارچه جین : جین به شلوارهایی گفته می‌شود که با پارچه دنیم یا Dungaree دوخته شده باشند. دنیم نام نوعی پارچه کتان با بافت راه‌راه و ضخیم است که اگرچه همه‌گونه پوشاک با آن دوخته می‌شود ولی این پارچه عمدتاً برای دوخت شلوار به کار می‌رود. در ایران در لفظ عوام به «جین»، «لی» هم گفته می‌شود .

پارچه ریون : ماده‌ی اولیه‌ی ریون، سلولز است. سلولز از لینتر پنبه و یا خمیر چوب درختان مخروطی مانند سرو و کاج و مشابه آنها به دست می‌آید. برای تهیه‌ی ماده‌ی اولیه‌ی ریون لازم است سلولز الیاف کوتاه پنبه یا چوب به دقت بازیابی گردد. به این ترتیب با انجام یک سری عملیات شیمیایی در چندین مرحله، سلولز طبیعی به لیف ریون تبدیل می شود. بنابراین، ریون جزء الیاف سلولزی بازیافتی محسوب می شود.

پارچه نایلون : نایلون استحکام خوبی در برابر سایش و کشش دارد به همین دلیل موارد استعمال زیادی از جمله جورابهای نایلونی دارد که به علت قابلیت کششی زیاد در قسمت زانو و مفاصل کیسه ای نمی شود. فورا خشک می‌شوند ، زیرا رطوبت کمی به خود جذب می‌کنند.

در بخش دوم همراه ما باشید

نظر بدهید